33
سطح انتظار از نظریۀ علمی روابط‌ بین‌الملل

سطح انتظار از نظریه علمی روابط‌ بین‌الملل

مجتبی عبدخدایی ۱

چکیده

محدودیت‌های مطالعاتی در حوزه روابط بین‌الملل، برخی از اندیشمندان این قلمرو را به سؤال درباره ماهیت علمی نظریه‌پردازی در این حوزه واداشته و این پرسش را فرا رو نهاده است که معیار نظریه علمی روابط بین‌الملل چیست؟ علمی بودن آن به چه معنا ممکن است؟ ایده اصلی این نوشتار این است که میزان در علمی بودن نظریه‌پردازی روابط بین‌الملل، توفیق نظریه‌ها در طراحی و ابداع نظام‌واره‌های انگاره‌ای و ترسیم مکانیسم‌هایی است که بتواند به سؤالات اصلی این حوزه پاسخ داده، وقایع این عرصه را تبیین کند و سازگاری و انسجام درونی داشته باشد. آنچه این توانمندی تبیینی را می‌سازد، ابداع مفاهیم و انگاره‌هایی است که فهم‌پذیری روابط پدیده‌ها را پدید می‌آورد و فهم‌پذیری نیز رکن اصلی تبیین است. هدف این نوشتار آن است که نشان دهد توافق نداشتن بر معیارهای روش‌شناسانه، از جستجوی معیارهای مورد اتفاق در خصوص نظریه‌پردازی و به تبع آن امکان سنجی این مقوله مانع نیست؛ زیرا اگر چنین اتفاق نظری، هر چند به صورت نانوشته وجود نداشت، گفتگوی علمی ممکن نمی‌شد. این نوشتار با نقد نگاه دستوری به شاخصه‌های علمی نظریه و با تأکید بر اهمیت مباحث هستی‌شناسانه نشان می‌دهد که معیار نظریه‌پردازی و ورود به عرصه رقابت نظریه‌ها، میزان توفیق نظریات در پاسخ به سؤالات مطرح در این عرصه است. این نوشتار در پایان، شاخصه‌هایی را معیار نظریه‌پردازی علمی در حوزه روابط بین الملل معرفی می‌کند.

واژگان کلیدی: نظریه‌پردازی، نظریه روابط بین‌الملل، نظریه علمی، هستی‌شناسی تولید علم، سیاست بین‌الملل، رئالیسم انتقادی

1.استادیار گروه روابط بین‌الملل، دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه علامه طباطبایی Email: abdkhodaei.mojtaba@gmail.com تاریخ دریافت: ۲۵/۹/۹۲ تاریخ تأیید: ۵/۱۱/۹۲


سطح انتظار از نظریۀ علمی روابط‌ بین‌الملل
تعداد بازدید : 417
صفحه از 63
پرینت  ارسال به