7
نقد روش‌شناسی اقتصاد اسلامی شهید صدر از دیدگاه واقع‌گرایی انتقادی

نقد روش‌شناسی اقتصاد اسلامی شهید صدر از دیدگاه واقع‌گرایی انتقادی

سید محمدرضا امیری طهرانی‌زاده۱

عماد افروغ ۲

چكیده

اغلب محققان دانشگاهی اقتصاد اسلامی در جهان، دانش‌آموختگان جریان اصلی علم اقتصاد هستند که تحت تأثیر فردگرایی روش‌شناختی است؛ از این رو فردگرایی روش‌شناختی آگاهانه یا ناآگاهانه در پژوهش‌های اقتصاد اسلامی تأثیرگذار بوده است. نظر به اینکه پرداختن به روش تحقیق بر خود تحقیق تقدم رتبی دارد، تأمل درباره تناسب و امکان به کاربستن فردگرایی روش‌شناختی در مطالعات اقتصاد اسلامی از یک سو و بررسی ظرفیت و قابلیت دیگر مکاتب روش‌شناسی برای حمل مفاهیم اقتصاد اسلامی ضروری است. این ضرورت برای تحقیقات اقتصاد اسلامی صورت‌گرفته در حوزه‌های علمیه نیز مطرح است؛ زیرا از سویی فقه شیعه به طور سنتی درباره احکام فردی بحث می‌کند و از سوی دیگر مفاهیم کلی و جمعی در آموزه‌های سیاسی، اجتماعی و اقتصادی اسلام حضور دارد. از این رو کاوش درباره روش‌شناسی مناسبی که بتواند جایگاه و نسبت فرد و جامعه را رعایت کند، ضروت دارد. در این مقاله با توجه به قابلیت‌های رویکرد واقع‌گرایی انتقادی، میزان سازگاری آن با روش‌شناسی اقتصاد اسلامی شهید سید محمدباقر صدر، به روش تحلیلی نقد و ارزیابی می‌شود. مقاله درباره این مسئله نتیجه می‌گیرد كه واقع‌گرایی انتقادی این ظرفیت را دارد كه مقولات روش‌شناختی شهید صدر همچون اصول، كشف، روبنا و زیربنا، واقعی بودن، اخلاقی بودن، عقیده، مفهوم، و عاطفه را توجیه كند.

واژگان کلیدی: روش‌شناسی، هستی‌شناسی، اقتصاد اسلامی، شهید سید محمدباقر صدر، واقع‌گرایی انتقادی

1.استادیار پژوهشکدۀ مطالعات تطبیقی اقتصاد، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی (نویسندۀ مسئول مکاتبات) Email: amiritehrani@hotmail.com

2.استاد پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی Email: emad_afrough@yahoo.com تاریخ دریافت: ۱۷/۱۰/۹۲ تاریخ تأیید: ۱۱/۱۲/۹۲


نقد روش‌شناسی اقتصاد اسلامی شهید صدر از دیدگاه واقع‌گرایی انتقادی
تعداد بازدید : 304
صفحه از 31
پرینت  ارسال به