سرزمین آسیای مرکزی، با تمدنی کهن، میراث تاریخی و فرهنگی بسیار درخشانی دارد و در طول تاریخ، فراز و نشیب‌های فراوانی به خود دیده است. ورود اسلام به آسیای مرکزی را می‌توان مهم‌ترین حادثة تاریخی این سرزمین دانست که به‌تدریج موجب شد ماوراءالنهر یکی از مراکز باشکوه علمی و تمدنی جهان اسلام لقب گیرد. نفوذ اسلام در آسیای مرکزی به همراه پیوندهای جغرافیایی، تاریخی، فرهنگی و سیاسی مردم این منطقه با ایران و ایرانیان، و لزوم شناخت تاریخ و هویت مشترک ضرورت تدوین کتاب‌هایی در این باره را دوچندان ساخته است. با بررسی ادبیات تحقیق مشخص شد هنوز خلأ اثری که به‌طور جامع و کامل همه تحولات تاریخی دوران اسلامی آسیای مرکزی را از ورود اسلام تا استقلال کشورهای آسیای مرکزی بررسی کرده باشد، احساس می‌شود. از این رو، پژوهش پیش‌رو در پی پاسخ به پرسش محوری است که وضعیت اسلام و مسلمانان در دوره حکومت‌های اسلامی ماوراءالنهر از ورود اسلام به این منطقه تا سقوط اتحاد جماهیر شوروی و استقلال کشورهای آسیای مرکزی چگونه بوده است؟ 

History of Islam in Central Asias

Habib Zamani Mohgoob, Ph.D.

The land of Central Asia, with its ancient civilization, possesses a remarkably rich historical and cultural heritage and has witnessed numerous ups and downs throughout history. The advent of Islam in Central Asia can be regarded as the most significant historical event in this region, which gradually led Transoxiana to become one of the most splendid scientific and civilizational centers of the Islamic world. The spread of Islam in Central Asia, along with the geographical, historical, cultural, and political ties of the people of this region with Iran and the Iranians, and the necessity of understanding a shared history and identity, has made the compilation of books on this subject all the more essential. A review of the research literature reveals that there is still a lack of a work that comprehensively and thoroughly examines all the historical developments of the Islamic era in Central Asia, from the arrival of Islam to the independence of the Central Asian countries. Therefore, the present study seeks to answer the central question: What was the status of Islam and Muslims during the Islamic rule of Transoxiana, from the arrival of Islam in the region to the fall of the Soviet Union and the independence of the Central Asian countries?.
This work serves as a valuable resource for students, researchers, and those interested in political thought and public administration - particularly in the course “The Evolution of Political Thought and the Transformation of Administrative Institutions.”